මහාවංසය යුනෙස්කෝ ලෝක මතක ලේඛනයට එක්වීම
ක්‍රි.ව. 2023

මහාවංසය යුනෙස්කෝ ලෝක මතක ලේඛනයට එක්වීම

2023 මැයි 24 වන දින, යුනෙස්කෝ (UNESCO) සංවිධානය විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ මහා වංශකතාව වන මහාවංසය සිය කීර්තිමත් 'ලෝක මතකය' (Memory of the World) ජාත්‍යන්තර ලේඛනයට නිල වශයෙන් ඇතුළත් කරන ලදී. පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සුරක්ෂිතව තබා ඇති දුර්ලභ පුස්කොළ පිටපතක් පාදක කරගනිමින් හිමි වූ මෙම ගෞරවය, සියවස් 23කට අධික අඛණ්ඩ ඓතිහාසික වාර්තාවක් සහ දකුණු ආසියාවේ ප්‍රථම ක්‍රමානුකූල ඉතිහාස ලේඛනයක් ලෙස මහාවංසයේ අගය ලොවට විදහා දක්වයි.

2023 මැයි 24 වන දින, ප්‍රංශයේ පැරිස් නුවර පැවති 216 වන විධායක මණ්ඩල සැසිවාරයේදී යුනෙස්කෝ (UNESCO) සංවිධානය විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ මහාවංසය සිය කීර්තිමත් ‘ලෝක මතකය’ (Memory of the World) ජාත්‍යන්තර ලේඛනයට නිල වශයෙන් ඇතුළත් කරන ලදී. මෙම ජාත්‍යන්තර ලේඛනගත උරුමය සඳහා පාදක වූයේ පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ප්‍රධාන පුස්තකාලයේ විශේෂ එකතුවේ ඉතා සුරක්ෂිතව තැන්පත් කර ඇති 18 වන සියවසට අයත් දුර්ලභ පාලි පුස්කොළ පිටපතයි. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 5 හෝ 6 වන සියවසේදී අතිපූජ්‍ය මහානාම හිමියන් විසින් ප්‍රථමයෙන් රචනා කරන ලදුව, පසුව යුගයෙන් යුගයට විද්වත් භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දීර්ඝ කරන ලද මෙම වංශකතාව මගින් ක්‍රිස්තු පූර්ව 6 වන සියවසේ සිට ක්‍රි.ව. 1815 දක්වා වසර 2,300කට අධික ශ්‍රී ලංකාවේ අසමසම, අඛණ්ඩ කාලානුක්‍රමික ඉතිහාසය විස්තර කෙරේ.

මෙම ගෝලීය පිළිගැනීම මගින් මහාවංසය ලොව දීර්ඝතම නොකැඩුණු ඓතිහාසික වංශකතාවක් ලෙසත්, දකුණු ආසියාවේ ක්‍රමානුකූල ඉතිහාස ලේඛන සම්ප්‍රදායේ මූලාරම්භය ලෙසත් සම්භාවනාවට පාත්‍ර වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය, සංස්කෘතික සහ ආධ්‍යාත්මික උරුමය වාර්තා කිරීමට අමතරව, ආසියානු ඉතිහාසයේ සැඟවුණු තොරතුරු අනාවරණය කර ගැනීමට මහාවංසය අමිල මූලාශ්‍රයක් විය. විශේෂයෙන්ම, 19 වන සියවසේදී ඉන්දියානු සෙල්ලිපිවල සඳහන් අශෝක අධිරාජ්‍යයා හඳුනා ගැනීමට පුරාවිද්‍යාඥයින්ට හැකි වූයේ මහාවංසයේ සඳහන් දේවානම්පියතිස්ස රජු සහ අශෝක රජු අතර සමකාලීන සබඳතා පිළිබඳ තොරතුරු උපයෝගී කර ගැනීමෙනි. මහාවංසය යුනෙස්කෝ ලෝක මතක ලේඛනයට ඇතුළත් කිරීම ශ්‍රී ලංකාවේ උසස් සාහිත්‍ය උරුමය ජාත්‍යන්තරව සමරන අතර, අනාගත ලෝක පරපුර උදෙසා අපේ අභිමානවත් ඉතිහාස කතාව සුරක්ෂිත කිරීමට ලැබුණු මහඟු දායකත්වයකි.

mahaawansaya yuneskoo looka mathaka leekhanayata ekwiima

2023 maeyi 24 wana dhina, yuneskoo (UNESCO) sanwidhhaanaya wisin shrii lankaawee mahaa wanshakathaawa wana mahaawansaya siya kiirthimath 'looka mathakaya' (Memory of the World) jaathyanthara leekhanayata nila washayen aethulath karana ladhii. peeraadheniya wishwawidhyaalayee surakshithawa thabaa aethi dhurlabha puskola pitapathak paadhaka karaganimin himi wuu mema gaurawaya, siyawas 23kata adhhika akhanda aithihaasika waarthaawak saha dhakunu aasiyaawee prathhama kramaanukuula ithihaasa leekhanayak lesa mahaawansayee agaya lowata widhahaa dhakwayi.

2023 maeyi 24 wana dhina, pranshayee paeris nuwara paewathi 216 wana widhhaayaka mandala saesiwaarayeedhii yuneskoo (UNESCO) sanwidhhaanaya wisin shrii lankaawee mahaawansaya siya kiirthimath 'looka mathakaya' (Memory of the World) jaathyanthara leekhanayata nila washayen aethulath karana ladhii. mema jaathyanthara leekhanagatha urumaya sandahaa paadhaka wuuyee peeraadheniya wishwawidhyaalayee pradhhaana pusthakaalayee wisheesha ekathuwee ithaa surakshithawa thaenpath kara aethi 18 wana siyawasata ayath dhurlabha paali puskola pitapathayi. kristhu warsha 5 hoo 6 wana siyawaseedhii athipuujya mahaanaama himiyan wisin prathhamayen rachanaa karana ladhuwa, pasuwa yugayen yugayata widhwath bhikshuun wahanseelaa wisin dhiirgha karana ladha mema wanshakathaawa magin kristhu puurwa 6 wana siyawasee sita kri.wa. 1815 dhakwaa wasara 2,300kata adhhika shrii lankaawee asamasama, akhanda kaalaanukramika ithihaasaya wisthara keree.

mema gooliiya piligaeniima magin mahaawansaya lowa dhiirghathama nokaedunu aithihaasika wanshakathaawak lesath, dhakunu aasiyaawee kramaanukuula ithihaasa leekhana sampradhaayee muulaarambhaya lesath sambhaawanaawata paathra wee. shrii lankaawee raajya, sanskruthika saha aadhhyaathmika urumaya waarthaa kiriimata amatharawa, aasiyaanu ithihaasayee saengawunu thorathuru anaawaranaya kara gaeniimata mahaawansaya amila muulaashrayak wiya. wisheeshayenma, 19 wana siyawaseedhii indhiyaanu sellipiwala sandahan ashooka adhhiraajyayaa handunaa gaeniimata puraawidhyaagnayinta haeki wuuyee mahaawansayee sandahan dheewaanampiyathissa raju saha ashooka raju athara samakaaliina sabandathaa pilibanda thorathuru upayoogii kara gaeniimeni. mahaawansaya yuneskoo looka mathaka leekhanayata aethulath kiriima shrii lankaawee usas saahithya urumaya jaathyantharawa samarana athara, anaagatha looka parapura udhesaa apee abhimaanawath ithihaasa kathaawa surakshitha kiriimata laebunu mahangu dhaayakathwayaki.